info@sokhanvaran.org      

     

    مؤثرترین شیوه‎ برخورد با کودکان مبتلا به لکنت زبان کدام است؟

     

     

    "لکنت" یا "کندی زبان" یکی از بیماری‎های شایع در میان کودکان است. اغلب والدین، درباره‎ی این معضل اطلاعات درستی ندارند و نمی‎دانند با فرزندی که دچار این مشکل شده، چطور باید رفتار کرد. شاید برخی از آنها، حتی ناخواسته یا نادانسته مشکل زبان‎پریشی فزرند خود را تشدید کنند. به نظر شما بهترین رویکرد با کودکی که گرفتار لکنت زبان شده کدام است؟

     

    بهتر است در ابتدای کار تعریف دقیقی از لکنت ‎زبان ارائه کنیم: لکنت زبان نوعی اشکال در صحبت کردن است که در آن ادای بعضی کلمات خاص یا صداها دشوار است. افرادی که لکنت زبان دارند، ممکن است کلمات، صداها و یا بخش‎هایی از کلمات را چندین بار تکرار کنند. همچنین ممکن است، بیش از میزان طبیعی بین کلمات و صداها مکث کنند.

    لکنت زبان عمدتاً و بطور کلی جز در موارد استثنایی در دوران خردسالی آغاز شده و پدیده‎‎ای مختصِ دوران کودکی است. این نقص، معمولاً از سنین ۲ تا ۴ سالگی شروع می‌شود. لکنت زبان یکی از مهم‌ترین و متداول‌ترین اختلالات تکلمی است. کودکان ۶ تا ۷ ساله، مصادف با زمان آغاز دوران تحصیل به‎دلیل برخی ویژگی‌های عاطفی و سازگاری با محیط اجتماعی، بیش از پیش با مشکل لکنت زبان مواجه می‎شوند. در برخی موارد نیز افرادی که قبلاً به نحوی لکنت زبان داشته‌اند در دوران بلوغ دچار گرفتگی زبان می‌شوند.

    در واقع سن، شرایط و ویژگی‌های بلوغ،  احتمالاً در تغییر شکل یا تشدید لکنت مؤثر است. لکنت زبان در میان پسران بیشتر از دختران شایع است. در بررسی‌ها و تحقیقات مختلف، مشخص شده که در حدود ۷۰ درصد پسران دچار مشکل لکنت هستند؛ این درحالی است که تنها ۳۰ درصد از دختران لکنت دارند. بسیار دیده‌ایم که بعضی‎ها به هنگام صحبت، لکنت زبان دارند؛ یعنی زبان‌شان بر سر برخی از حروف گیر می‌کند. با چنین افرادی باید با ملایمت رفتار کرد؛ ولی متأسفانه عده‌ای هستند که کندزبانی را دستاویز شوخی و ریشخند می‌پندارند. کندی زبان، در جایی پیش می‌آید که دستگاه‌های تکلم انسان دچار پاره‌ای از تشنج‌هاست؛ از این‎رو فردِ کند زبان، هنگام ادای کلمات گویی به مانعی فرضی برخورد می‌کند و به همین خاطر پیوسته مکثی در میان صحبت او روی می‌دهد. به هنگام چنین رویدادی معمولاً انسان حرفی را که روی آن مکث ایجاد شده‌است، چندین‎بار تکرار می‌کند.

    انواع لکنت

    لکنت یا گرفتگی زبان به دو دسته تقسیم می‎شود:

    1. لکنت کلونیک یا حالت تکراری در بیان کلمه. در این نوع لکنت، کودک یک سیلاب از کلمه‌ای را (معمولاً اولین سیلاب یک کلمه) با سرعت زیاد و با حالتی متشنج تکرار می‌کند. مثلاً کلمه پدر را چنین بیان می‌کند: پ پ پ پدر.
    2. لکنت تونیک یا توقف در تلفظ. در این شکل از لکنت در فعالیت عضلات تلفظی چند ثانیه توقف و سکون بوجود می‌آید و کودک دچار وقفه در تلفظ می‎شود و ادای کلمه همراه با فشار، کوشش و حرکات خاصی است. کودک مبتلا به این لکنت برای ادای کلمه شدیداً به خودش فشار می‌آورد و پس از لحظاتی سکون، بطور ناگهانی و با تشنج کلمه را ادا می‌کند.

     

    علل لکنت

    در واقع علت اصلی بروز لکنت زبان در کودکان، دقیقاً مشخص نیست؛ امّا به‎نظر می‎رسد، لکنت به دلایل متعددی در کودکان رخ می‏دهد. برخی از این دلایل شامل: عوامل ژنتیکی، عاطفی، اجتماعی و روانی هستند. کودک کندزبان ممکن است به یکی از این دلایل یا به خاطر مجموعه‎ای از این عوامل به لکنت دچار شده باشد. بسیاری از کودکانی که لکنت زبان دارند، عموماً گرفتار برخی ناراحتی‎های عصبی یا ناسازگاری‌های اجتماعی هستند. امّا تشخیص اینکه آیا این‌گونه ناراحتی‎های روانی علت عمده لکنت زبان آنهاست یا لکنت، خود حاصل حالات و فشارهای ناشی از اختلالات روانی است، بسیار مشکل است. در بعضی از مواقع لکنت زبان ممکن است، حاصل نارسایی‎ها و اختلالات دستگاه عصبی باشد یا در مواردی نیز لکنت زبان از زمان کودکی در اثر بعضی ناهنجاری‎های خفیف فیزیولوژیکی پدید می‌آید.

    روش‌های اصلاح و درمان لکنت زبان

    امروزه از روش‌های مختلفی برای اصلاح، درمان و بازپروری اختلالات گویایی و لکنت زبان در کودکان استفاده می‌نمایند. برخی از این روش‌ها به قرار زیر است:

    1. روش جدید درمان لکنت با استفاده از شبیه‌سازی ذهن

    این روش برای اولین بار در ایران و جهان، توسط محمد احسان تقی زاده دکترای روانشناسی بالینی و استاد دانشگاه ابداع شده است. وی با استفاده از علم شبیه‌سازی ذهن و روانشناسی به درمان قطعی و بدون بازگشت لکنت زبان رسیده‌است.

    1. روش‌های زبانی یا تلفظی

    برای انجام این عمل بهترین هماهنگی‌ها بین حنجره، گونه‌ها، زبان و لب‌ها لازم است؛ اما همین که در این هماهنگی خللی ایجاد شود، زبان به لکنت می‌افتد. پیش از سنین ۴ یا ۵ سالگی به‌ندرت معلوم می‌شود که کودک لکنت زبان دارد. کندی زبان بر اثر اختلال‌های بدنی یا برآشفتگی‌های عاطفی، در انسان رشد می‌یابد. گویا بتوان در پاره‌ای موارد، کند زبانی را از راه آموزش برطرف کرد؛ یعنی به شخص مبتلا آموخت که چگونه آهسته آهسته چیزی را بخواند؛ آهسته آهسته و با توجه خاص به حرف زدن خود، سخن بگوید؛ و هر هجایی را در نهایت دقت ادا کند.

    همچنین به وی می‌آموزند، چگونه به هنگام بند آمدن زبانش، تنفس خود را تنظیم کند. بر اثر مطالعه درباره‎ی صوت‎ها یا ترکیب صوت‎هایی که چنین مشکلی را فراهم می‌آورند، به پاره‌ای از تمرین‎های مرحله به مرحله‌، برای خواندن دست یافته‌اند که با انجام آن می‌توان تا حدود زیادی بر مشکل «کندزبانی» چیره شد. این نکته نیز بسیار قابل توجه‌است که نباید مبنای عاطفی را در کندزبانی نادیده گرفت.

    1. روش دو جانبه یا مکمل

    در این روش به بازپروری و پرورش جنبه‌های دوگانه فکری و زبانی، اهمیت فراوان داده می‌شود. این روش بیشتر در مورد کودکان ۳ تا ۷ ساله استفاده می‌شود و معمولاً نتایج ثمربخشی دارد. هدف این روش در واقع، پرورش دوگانه‌ای از قدرت با صحت تفکر و قدرت با صحت بیان است. به عنوان مثال برای نیل به این منظور به کودک می‌آموزند که افکار خود را اصلاح کند و آنها را به‎صورت واضح ببیند؛ زیرا تنها زمانی می‎تواند کلمات و جملات را دقیق و رسا بازگو نماید که افکار مربوط به آن واضح و روشن باشند.

    1. روش‌های رواندرمانی

    این روش‌ها به ویژه در مورد کودکانی که دچار کشمکش‌های عاطفی و اختلالات روانی عصبی هستند کاربرد دارد. البته روش روان‎درمانی برای کودکان خردسال ثمربخش نیست.

    1. روش دارودرمانی

    برخی اعتقاد دارند که یکی از عوامل لکنت تنش‌ها و اضطراب و هیجانات عاطفی است؛ لذا داروهای آرام بخش می‌توانند تا حدودی کودک را از اضطراب و هیجانات عاطفی به دور داشته و در نتیجه لکنت زبان او را تقلیل دهند.

    رفتاردرمانی

    یکی دیگر از روش‌های متداول و نسبتاً جدید در اصلاح و بازپروری لکنت زبان، روش تغییرات و اصلاحات رفتاری است. مدافعان این روش معتقدند که یکی از علل لکنت زبان کودک، رفتارهای سازش نایافته یا ناهنجار اوست؛ لذا در این روش سعی بر اصلاح رفتار وی و بالطبع تقلیل لکنت زبان کودک هستند.

    روش خود درمانگری

    این روش که در واقع نوعی روش رفتاردرمانی نیز تلقی شود، بر این اساس استوار است که فرد کندزبان با انگیزه‎ای قوی برای ایجاد تغییرات لازم در زمینه بازخوردها و نگرش‎هایش، نسبت به لکنت خود به برنامه‌ای منظم، مشخص و بطور جدی و مصمم تلاش کند که اختلال گویایی خود را اصلاح کند.

    نحوهی برخورد صحیح با کودکان کند زبان کدام است؟

     علاوه بر روش‌های مختلفی که برای درمان کندزبانی کودک وجود دارد، داشتن برخوردی مناسب با کودک کندزبان نیز می‎تواند در بهبود و اصلاح بیماری وی مؤثر باشد. در کتاب «والدین و اختلالات رفتاری کودکان تا سن ۱۲ سالگی» به راهکارهایی برای اصلاح و درمان لکنت در کودکان اشاره شده که برخی از مهم‎ترین نکات آن به قرار زیر است:

    • کودکان در سه سال اول تولد، قادر به روان صحبت کردن نیستند، پس هرگز آنها را مسخره و یا سرزنش نکنید. اینک ثابت شده است که انتظار غیر واقعی والدین از کودک برای به کار بردن جملاتی صحیح و واضح، دقیقاً هنگامیکه او در حال فراگیری تکلم است؛ و سرزنشهای جدی در مواقعی که کودک در تلفظ کلمات دچار اشتباه می شود؛ و انتظار والدین در تسریع سخن گفتن؛ از جمله مهمترین عوامل بروز لکنت در کودکان میباشند.
    • مهمترین و تأثیرگذارترین عاملی که باعث تداوم لکنت می شود، پایین بودن اعتماد به نفس است. برای حل این مشکل مسئولیت‌هایی را که می‎دانید فرزندتان از عهده‎ی آنها برمی‎آید به او بسپارید.
    • داشتن برخوردی صمیمانه، آرام و عادی می‎تواند در بهبود بیماری کودک مؤثر باشد. هرگز برای مشکلی که کودکتان بدان دچار شده دلسوزی نکنید؛ زیرا با این کار به اعتماد به نفس او خدشه وارد می‎کنید.
    • هرگز نحوهی صحبت کردن او را تقلید نکنید، مگر زمانی که قصد دارید مشکلش را برایش توضیح دهید.
    • با او نحوهی تنفس صحیح را تمرین کنید. ورود هوا از بینی و خروج آن از دهان.
    • به او آموزش دهید که شمرده و آرام صحبت کند و مراقب وضعیت تنفسی خود باشد.
    • در تمرینات از کلمات و جملات ساده شروع کنید و بعد به تدریج بر دشواری آن بیافزایید.
    • اگر فرصت کافی برای تمرین ندارید از او بخواهید خودش هر روز روبروی آینه تمرین کند.
    • به او یاد دهید که در زمان صحبت کردن، ابتدا جملات را در ذهنش مرتب کند و بعد از نظم دادن به آرامی آنها را بیان کند.
    • هیچ وقت به جای او صحبت نکنید. ابتدا وی را در جمع‎های کوچک و سپس اجتماعات بزرگتر ببرید و اجازه دهید که در آنجا دوستانی بیابد و با آنها همنشینی و مصاحبت داشته باشد تا ترس از صحبت کردن در او از بین برود.
    • حس مشارکت و همکاری در او را تقویت کرده و وی را تشویق به شرکت در کارهای گروهی کنید.
    • زمان صرف غذای خانواده را به زمانی برای گفتگو بدل کنید. در این زمان تلاش کنید استفاده از رسانه‎های صوتی و تصویری را به حداقل برسانید تا هریک از کودکان خانواده در جمع، فرصتی برای صحبت و بیان نظرات خود داشته باشند.
    • از ادای دائمی جملاتی مانند: "آرام‎تر صحبت کن"؛ "اول یک نفس عمیق بکش"؛ "چرا این کلمه را این‎طور ادا می‎کنی؟"؛ و تصحیح دائمی جملات او خودداری کنید با اینکه این اصلاحات گاهی در بهتر ادا کردن کلمات مؤثرند؛ امّا در برخی موارد باعث می‎شوند، کودک نسبت به نقص خود بیشتر آگاه شده و دچار عدم اعتماد به نفس شود.
    • از مجبور کردن کودک به صحبت یا خواندن شعر و قصه، زمانی که او با ادای کلمات مشکل دارد و یا لکنت وی تشدید شده، جداً خودداری کنید. در چنین مواقعی، فوراً وی را به فعالیت‌هایی تشویق کنید که نیازی به صحبت کردن طولانی مدت ندارد.
    • در زمان صحبت با کودک، تماس چشمی با وی برقرار کرده و سعی نکنید به جای دیگری نگریسته و یا کاری کنیم که متوجه ناراحتی وی شود.
    • بگذارید کودکتان آزادانه حرف بزند و تنها در صورت لزوم در مورد چیزی که کودک سعی دارد بگوید، اظهار نظر کنید.
    • هر روز در ساعاتی مشخص و به دور از مزاحمت های بیرونی با کودکتان تنها باشید؛ اختصاص دادن توجه کامل به کودک اطمینان او را تقویت می‎کند و او را به حرف زدن آزادانه تشویق می‌کند.

     

     

    نوشتن دیدگاه


    تصویر امنیتی
    تصویر امنیتی جدید

    کلیه حقوق این وب سایت متعلق به کانون سخنوران می باشد.

    Please publish modules in offcanvas position.