سخنوران

     

    aparat

    email

    instagram

    linkdin

     

    tel

    راهکارهای ساده و عملی رفع لجبازی کودکان

     

    حتماً تا به‎حال دیده‎اید، کودکی ساعت‎ها در دنیای خود فقط به یک وسیله یا اسباب بازی خاص به شکل خسته‎کننده‌ای می‎چسبد و به هیچ روی حاضر نیست، آنرا با چیز دیگری عوض کند یا زمانی که از او می‎خواهیم، هنگام سخن گفتن کلمه‎ای خاص را هرگز به زبان نیاورد با شیطنت خاصی در لحظات حساس دائماً آنرا تکرار می‎کند و یا هرگاه در باب موضوعی به او تذکر می‎دهیم که دیگر آنرا کار را تکرار نکند به محض مناسب دیدن فرصت یا بی توجهی ما، در حال انجام همان عمل ممنوعه است!!!

     

    به نظر شما چرا کودکان تا این حد لجباز هستند؟  

    ​کودک از 2 تا 3 سالگی لجبازی را شروع یا بهتر بگوییم کشف می‎کند. در این دوره کودک به درجه‎ای از خودآگاهی و شناخت محیط و اطرافیان می‎رسد که می‎فهمد، رفتارش روی دیگران تاثیر می‎گذارد و واکنش‎ها را برمی‎انگیزاند. از این رو در برخی امور و هنگامی که از وی کاری خواسته می‎شود، لجبازی می‎کند تا واکنش‎های اطرافیانش را ببیند و کنجکاوی‎اش ارضاء شود. حال این کنجکاوی می‎تواند به همان رفتار یا خواسته مربوط باشد یا به شخص درخواست کننده.

    کودک بدون آن که درباره‎ی لجبازی قضاوتی داشته باشد یا آن را خوب یا بد بداند، تنها لجبازی را به عنوان وسیله‎ای برای محک زدن واکنش دیگران به کار می‎گیرد. یادگیری نه گفتن و توانایی امتناع کردن، قدرت لجبازی را در کودک بالا می‎برد و به کشف دنیایی تازه برایش منجر می‏شود.

    واکنش اطرافیان بویژه والدین که کودک از نظر عاطفی به آنان وابسته است، تقویت کننده یا تضعیف کننده لجبازی از سوی کودک است. تحقیقات نشان داده است که واکنش‎های هیجانی، عصبی و تنبیه‎گونه در برابر لجبازی، می‎تواند ابعاد آن را گسترده‎تر کند و لجبازی را به عادتی دائمی برای کودک بدل سازد. از سوی دیگر ممکن است، این رفتارهای نادرست از سوی والدین نیاز کودک به امتناع و ارضای کنجکاوی‎اش را سرکوب کند. در چنین شرایطی دیگر نباید انتظار داشت، استقلال شخصیتی کودک در سنین بالاتر رشد کند و شکل بگیرد.

    والدین باید بدانند، لجبازی کودک خصلتی طبیعی است که باید پذیرفته شود. گاهی کودک به یکدندگی خود به چشم یک بازی نگاه می‎کند و دوست دارد والدین در این بازی با او مشارکت کنند. درحقیقت تنها کودکانی درگیر این رفتار می‏شوند که نیاز آنها به بازی کردن و لذت بردن در کنار والدین و همچنین تماس فیزیکی با بدن والدین در آنها ارضاء نمیشود.

    ممکن است کودک، لجبازی را به نشانه‌ی قهر انجام دهد و بخواهد به والدین بفهماند از موضوعی دلخور یا ناراحت است. در حقیقت لجبازی کودک در هر زمینه‎ای، مفهومی خاص دارد که باید درک و شناسایی شده و سپس مشکل برطرف گردد.

    بدترین حالت ممکن زمانی است که کودک لجبازی را از حد بگذراند تا جایی که والدین گمان کنند​، وی ذاتاً لجباز است. به خاطر داشته باشید، چیزی به نام لجبازی یا پرخاشگری و ناسازگاری ذاتی وجود ندارد، بلکه هر معلولی در کودکان علتی دارد که باید برطرف شود. ناگفته نماند که نوعی از لجبازی نیز وجود دارد که با استقبال والدین همراه است و از همین طریق تقویت می‎شود. در این حالت که به "لوس شدن" تعبیر می‎شود، کودک اصرار بیجا را به ابزاری برای جلب توجه و بلکه رضایت والدین تبدیل می‎کند و از همین طریق تأثیری عاطفی بر والدین می‎گذارد تا به خواسته‎اش برسد.

    والدین باید به لجبازی‎های کودکان هنگام امتناع از غذا خوردن یا انجام ندادن برخی امور روزمره، مانند: تعویض لباس و... احترام بگذارند و در صورت ضرورت به جای برخورد قاطع و احتمالاً مقابله به مثل با کودک، وی را متقاعد کنند؛ ناز او را بکشند؛ دلیلش را برای امتناع جویا شوند؛ اگر مشکلی هست برطرف کنند و در نهایت از موقعیتی که کودک در آن به لجبازی می‎پردازد، برای ایجاد ارتباط عاطفی و کلامی قوی‎تر با وی استفاده کنند.

    معمولاً خانواده‎ها در چند كار، كودك را ناخواسته یا خواسته به تعجیل و شتابزدگی وادار می‎كنند كه در بیشتر مواقع عدم آگاهی والدین در تشدید آن‎ها، دخالت مستقیم دارد؛ از جمله اموری كه می‎توان در این رابطه یادآور شد:

    الف/ حمّام كردن: بسیاری از کودکان به حمام کردن علاقه‎ای ندارند و از شامپو کردن و یا شستشوی خود امتناع می‎کنند. در این شرایط بهتر است، اجازه دهیم كودك ابتدا، خوب بازی كند و در همان حال با شعرها و قصّه‎های كودكانه شروع به شستن او كنیم. در عین حال می‎توانید، اسباب بازی‎های مورد علاقه‎ی کودک را به حمّام بیاورید تا  تا در حین بازی به استحمام او برسید.

    ب/ مهمانی رفتن: همان‏طور كه ما بزرگترها، قبل از رفتن به مهمانی یا گردش نیاز داریم خود را آماده كنیم، فرزندان ما هم نیاز دارند كه آماده شوند. البتّه نیاز آن‎ها با نیاز ما اندكی تفاوت دارد. پس بهتر است زمان رفتن به مهمانی یا گردش، یك ساعت قبل از حركت به كودك یادآور شویم تا بتواند با كمك بزرگترها آماده شود. متأسفانه برخی از والدین با حالتی شتابزده کودک را آماده‎ی رفتن می‎کنند و این كار باعث لجبازی و مخالفت او می‎شود.

    ج/ خوابیدن: باید بپذیریم که كودكان نمی‎توانند همانند افراد بزرگسال، از نیروی تفكّر و حركت در یك زمان استفاده كند و والدین باید بدانند زمان تفكّر و انجام كارها در كودكان به سعه‎ی صدر بیشتری نیاز دارد.

    توصیه‎های نهایی

    اقدامات عملی زیر می‎توانند برای حل مشکل لجبازی کودک یاری‎رسان باشند:

    1. امتیاز دادن ممنوع

    گاهی ممکن است كودك برای رسیدن به مطلوب خود، چه درست و چه نادرست شروع به گریه كردن و یا داد كشیدن بكند و از این راه بخواهد به خواسته‎ی خود برسد در این مواقع، والدینی كه به اصطلاح حوصله ندارند با دادن امتیاز یا رشوه به كودك، او را ساكت می‎كنند، رفتاری که به نوبه‎ی خود باعث پرورش و تقویت روحیه‎ی لجبازی و یکدندگی در کودک می‎شود.

     به یاد داشته باشید هرگز با دادن امتیازات بیجا به فرزند خود نمی‎توانید، وی را فردی انعطاف‎پذیر و سازگار بار بیاورید. در این شرایط بهتر است هنگامی که کودک شروع به داد و بیداد می‎كند، خیلی خونسرد و بی توجّه از كنار او عبور كنیم به طوری كه یا متوجّه نشده‎ایم و یا موضوع برایمان اهمّیّت ندارد؛ در این شرایط کودک پس از چند بار تکرار رفتار منفی، به علت دریافت نکردن پاسخ، پی می‎برد که کارش بیهوده است.

    1. مشوق رفتارهای درست کودک باشید

    بهتر است هنگام انجام رفتار درست کودک را تشویق کنید، تا وی بداند انجام رفتار درست از جانب شما ارزشمند تلقی می‎شود.

    1. جّر و بحث نکنید

    در هر خانواده مسایل و مشكلاتی به وجود می‎آید كه منجر به بحث و گفتگو می‎شود. والدین باید بدانند كه تمام مسایل، گره‎هایی هستند كه به وسیله‎ی دست باز می‎شوند. یعنی به جای بحث و متّهم كردن دیگران، آرام و بدون برهم زدن امنیّت خانواده به خصوص كودكان، مشكلات و مسایل را می‎توان به راحتی حل كرد، به طوری كه هم خود و هم دیگران از نوع گفتگوها لذّت ببرند.

    1. آرامش خود را حفظ کنید

    هنگام دعوای بین فرزندان، آرامش خود را حفظ کنید و به هیچ عنوان وارد درگیری بین کودکان نشوید و احیاناً از یکی از فرزندان طرفداری نکنید، چرا که این مهم موجب احساس برتری طلبی والدین بین فرزندان خواهد شد.

    1. راهنمایی "آری" ، دخالت "نه"

    در برخورد كلّی، همواره باید طوری با كودك رفتار كرد كه او بتواند در امور روزمره‏ی خود به طور مستقّل و گاهی بدون نیاز به دیگران تصمیم بگیرد. البتّه فشارهای منفی را نباید در این خصوص وارد كرد، بلكه باید با راهنمایی‎های به جا تذكّر داد و روش‎های صحیح را به موقع به او آموزش داد.

    کودک باید حق انتخاب داشته باشد و این انتخاب فقط به لباس، وسایل شخصی و... محدود نمی‎شود. هر کودکی با توجه به سن و میزان درک‎اش به درجه‎ای از استقلال شخصیتی و اعمال نظراتش در انتخاب‎های گوناگون تمایل دارد. کودکان از طریق لجبازی و پافشاری بر آنچه می‎خواهند، شخصیت خود به عنوان یک فرد مستقل را می‎سازند و تقویت می‎کنند.

    هیچ كس از دخالت كردن دیگران در امور زندگی خود احساس رضایت و خشنودی نمی‎كند. پدر و مادر از همان شروع تربیت، باید حركت صعودی خود را بر پایه‎ی راهنمایی قرار دهند تا كودك بتواند كم‎كم راه  صحیح زیستن را تشخیص دهد. دیگر قابل پذیرش نیست كه بگوییم: ”من می‎گویم این طور باش، من می‎گویم این جا نرو و… بلكه ارشاد و راهنمایی‎های خردمندانه و كمك گرفتن از خود كودك در مشكلات می‎تواند كمك بزرگی باشد. برای کاهش لجبازی فرزندان، از امر و نهی دائمی به آنها بپرهیزید؛ چرا که این واکنش منجر به بروز مشکلات جدی عصبی یا پرخاشگری در کودک می‏شود.

    1. الگویی شایسته باشید

    آموزش‎های عملی به مراتب از آموزش‎های تئوری، مؤثرتر و آموزنده‎تر است. اگر والدین در حضور بچّه‎ها با یكدیگر لجبازی كنند، خیلی راحت و بدون دردسر لجبازی را به آن‎ها یاد می‎دهند و بچّه‎ها در این شرایط گویی فیلمی را مشاهده می‎كنند كه در آن یكی از والدین با پافشاری، دیگری را مجبور به اطاعت از خود می‎كند و آنان متوجّه می‎شوند كه از این راه می‎توانند به راحتی به خواسته‎های خود برسند. بنابراین یکی از راهکارهای عملی در حل معضل لجبازی، اصلاح رفتارهای فردی از سوی والدین است.

    1. تنها به‎صورت غیرمستقیم مراقب رفتار کودک باشید

    هرگز به‎‎صورت مستقیم و دائمی کودک خود را زیر نظر نگیرید، کودکان از کنش مستقیم والدین، فراری هستند، سعی کنید به کودک خود آزادی عمل بیشتری بدهید و تنها به‎صورت غیرمستقیم به رفتارهای او توجه کنید.

    1. از تنبیه کردن پرهیز کنید

    واکنش هایی نظیر تنبیه کودک و یا بی‎توجهی به او می‎تواند، زمینه‎ساز ایجاد تصویری نامطلوب از والدین در ناخودآگاه کودک باشد که بعدها به شکل خشم هدف دار خود را نشان می‎دهد.

    1. با صبر و بردباری برخورد کنید

    با کودکان لجباز باید مدارا کرد. بدین منظور در ابتدا باید زمینه‎های بروز لجبازی را شناسایی کنیم، سپس کودک را از آن دور کنیم، به عنوان مثال: کودکی که در بازار از والدین می‎خواهد هرچیزی را برایش بخرند، نباید به بازار بُرد و همیشه درباره‎ی برآوردن خواسته‎هایش یک چیز دیگر را باید جایگزین کرد مثل ابزار پلاستیکی به جای واقعی و دور نگاه داشتن وسایل خطرناک از دسترس کودک.

    1. از رژیم غذایی صحیحی پیروی کنید

    گاهی کودک به دلیل استفاده از انواع تنقلات چرب و شور دچار بی‌اشتهایی می‎شود، بنابراین غذا نخوردن را به دستاویزی برای لجبازی و تأثیرگذاری بر والدین به کار می‎گیرد. بدغذایی مشکلی رایج میان کودکان امروزی است و بسیاری از والدین آن را به لجبازی و ناسازگاری کودک برای همراهی در غذا خوردن با خانواده یا والدین نسبت میدهند. در حالی که مهمترین دلیل بروز بدغذایی یا بیاشتهایی ناشی از مصرف تنقلات به مقدار زیاد یا در زمان نامناسب برای مثال، ساعتی پیش از وعدهی اصلی غذایی است.

    مصرف بیش از اندازه سردی‎ها، تنقلات، کاکائو، نمک و سرکه باعث تحریکات عصبی کودک و تماشای تلویزیون و بازی‎های رایانه‎ای بیش از یک ساعت در روز، باعث تشکیل امواج مخرب در مغز کودک و عصبانیت او می‎شود، کم‎خوابی کودک نیز باعث افزایش لجبازی می‎شود، خواب شب مهم‎تر از خواب روز است؛ چون در خواب روزانه عواملی نظیر نور و صدا باعث برهم خوردن ریتم خواب می‎شود و کودک با وجود خواب زیاد، پس از بیداری آرامش ندارد.

    1. به پزشک معالج مراجعه کنید

    درباره‎ی لجبازیهای شدید کودکان که گاه به صورت گریه‎های طولانی و کبودی لب‎ها و واکنش‎های غیر عادی از خود نشان می‎دهند، بررسی امواج مغزی کودک و مراجعه به روان‎پزشک و روان‎شناس کودک ضرورت دارد.

     

    نویسنده: زینب علی محمد

    (امتیاز 4 از 4 رای)

    نظر خود را اضافه کنید.

    ارسال نظر بعنوان میهمان

    0
    نظر شما به سامانه مدیریت ارسال شده است.
    • هیچ نظری یافت نشد
    کلیه حقوق این وب سایت متعلق به کانون سخنوران می باشد.

    Please publish modules in offcanvas position.