سخنوران


  

     

    aparat

    email

    instagram

    linkdin

     

    tel

    با بیش فعالی در کودکان بیشتر آشنا شویم

     

     

    در دنیای امروز همه‎ی والدین علاقه دارند تا با نحوه‎ی تربیت و رفتار درست با کودکان آشنا شوند. خوشبختانه به همت روانشناسان و دانشمندان این خواسته تا حد زیادی برآورده شده است. آنها با تحقیقات و مطالعات فراوان، درباره‎ی ناهنجاریهای مرتبط با کودکان، توانسته‎اند مشکلات مربوط به کودکان را شناسایی کنند. بیش‎ فعالی نیز یکی از همین ناهنجاری‎ها است که یافتن درمانی برای این معضل دغدغه‎ی بسیاری از والدین شده است. خوشبختانه این بیماری، با انجام برخی دستورالعمل‎ها، قابل کنترل و درمان است. پست امروز ما درباره‎ی نشانه‌ها و راه‎های درمان این ناهنجاری، نوشته شده است؛ با همراه باشید.

     

    بیش فعالی به چه معناست؟

    بیش فعالی که به اختصار ADHD خوانده می‎شود، نوعی اختلال شایع است که حدود 8 تا ۱۰ درصد کودکان از ابتلاء به آن رنج می‎برند. هنوز دلیل اصلی این مسئله مشخص نشده است، امّا این بیماری در میان پسران، بیش از دختران شایع است. ویژگی‎های اولیه بیش فعالی از سال‎های اولیه رشد، یعنی قبل از ورود به مدرسه در کودک ظاهر می‎شود.

    نشانه‎های کودکان بیش فعال

    بسیاری از پدران و مادران به غلط این ایده را در سر می‌پرورانند که هر کودکی که رفتارهای شیطنت‎آمیز از او سر برند به بیش فعالی دچار شده است. در صورتی‎که تحرک زیاد، تنها یکی از نشانه‎های این بیماری است. والدین باید به رفتار کودکان خود دقت داشته باشند و تنها در صورتی‎که مجموعه‎ای از این نشانه‎ها را در مدت طولانی مشاهده کردند با یک متخصص مشورت کنند. در غیر این‎صورت نمی‎توان به هر کودک پرتحرک برچسب بیش فعالی زد. از جمله نشانه‎های دیگر این بیماری عبارتند از:

    • نقص شدید در توجه و تمرکز؛
    • قطع پی‌درپی گفت‌وگو و مکالمه بزرگ‌ترها؛
    • انجام اعمال خطرناک و غیر قابل پیش بینی؛
    • پاسخ دادن به سؤال، پیش از آنکه جمله‌ی سؤال‌کننده به پایان برسد؛
    • بی‌صبری شدید طوری که هر آنچه طلب کرد، باید در همان لحظه آن را دریافت کند؛
    • پرحرفی؛‌
    • نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و رعایت نوبت؛
    • حساسیت شدید به همراه نوعی از تحریکات عصبی؛
    • هل دادن بقیه‌ی کودکان؛
    • برهم زدن بازی بقیه‌؛
    • انجام تکالیف مدرسه بدون توجه و دقت؛
    • «قاپیدن» وسایل و اسباب‌بازیهای کودکان دیگر؛
    • نداشتن مهارتهای لازم در برقراری ارتباطات اجتماعی با دیگران؛
    • گم‌کردن وسایل شخصی؛
    • از این شاخه به آن شاخه پریدن؛
    • لجبازی و کینه‎توزی و صدمه به دیگران؛
    • علاقه‎ی شدید به بازی‎های پر سرو وصدا؛
    • افسردگی به رغم تحرک بالا؛

    کودکان بیش فعال به سه دسته تقسیم می‎شوند:

    • دسته‎ی اول: معضل اصلی این گروه از کودکان، تنها در زمینه کمبود توجه و تمرکز است.
    • دسته‎دوم: ویژگی بارز این دسته، فعالیت شدید است؛ البته گاهی ممکن است این کودکان ترکیبی از هر دو حالت را در خود داشته باشند؛ یعنی به همراه فعالیت شدید با نقص در تمرکز مواجه شوند. این اختلال به‎خصوص در کودکان 7 الی 11 سال وجود دارد و در پسران به خصوص در صورتی‎که فرزند اول خانواده باشند، 3 تا 5 برابر بیش از دختران مشاهده می‎شود.
    • دسته‌ی سوم: این نوع از اختلال بعد از سه سالگی در کودک نمایان می‎شود. کودکان مبتلا در دوره‎ی شیرخواری اکثراً پرتحرک هستند و به‎درستی نمی‎خوابند و اشتهای کافی ندارند؛ بیش از حد گریه می‎کنند و دست‎ها و پاهای خود را تکان می‎دهند.

     

    چگونه این بیماری را در کودکمان تشخیص دهیم؟

    تشخیص بیش فعالی با یک آزمون خاص امکانپذیر نیست. مجموعه‎ای از این علائم باید (حداقل در مدت شش ماه) مورد بررسی قرار بگیرد. علائم بیش فعالی، معمولاً تا پیش از هفت سالگی به نقطه‌ی اوج خود می‎رسند. همچنین کودکی که دارای این نشانه‎هاست با رفتارهایش اطرافیان خود را در محیط‎های مختلفی، مانند مدرسه یا خانه دچار مشکل می‎کند و حتی با گروه دوستان و همسالان خود نیز به راحتی کنار نمی‎آید.

    در مقابل والدینی هستند که نمی‎خواهند، مشکل کودک خود را بپذیرند و معمولاً با بهانه آوردن از هشدارهای معلمان و سایر اطرافیان طفره می‎روند. این افراد از درمان این اختلال واهمه دارند و گمان می‎کنند، داروهایی که توسط پزشک تجویز می‎شود برای فرزندشان عوارض دارد. این در حالی است که با ادامه‎ی این روند، ممکن است کودک برای خود و اطرافیانش مشکل‎آفرین شود.

    چرا برخی کودکان بیش فعال می‎شوند؟

    علت به وجود آمدن بیش فعالی، احتمالاً ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. احتمالاً این کودکان در بخش‌های مربوط به توجه و تمرکز در مغز دچار نقص جزئی هستند. از عواملی که می‎تواند در بروز این اختلال مؤثر واقع شود، سیگار کشیدن و یا مصرف الکل در دوران بارداری توسط مادر است.

    حتی استنشاق تحمیلی دود سیگار توسط مادر باردار، باعث اختلال در رفتار کودک می‎شود. استرس مادر هم با این موضوع ارتباط دارد. تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده، بیانگر این است که این اختلال معمولاً در خویشاوندان نزدیک کودک نیز عموماً شایع است.

    مسمومیت ناشی از سرب حاصل از دود اتومبیل و آلودگی هوا، غذاهای حاوی مواد افزودنی، مانند شیرین کننده‎های مصنوعی و یا رنگ دهنده‎های خوراکی، مواد جلوگیری‏کننده از فاسد شدن غذا که در بعضی از غذاهای آماده وجود دارد، نیز در ایجاد این اختلال سهیم هستند.

    در صورت کوتاهی در درمان کودکان بیش فعال، امکان بروز افسردگی یا خطر رفتارهای ضد اجتماعی و گاه بزهکارانه در سنین بزرگسالی‎ این افراد وجود دارد. بنابراین به والدین توصیه می‎شود که در صورت مشاهده‎ی علائم این بیماری در کودک خود هرچه سریعتر برای درمان اقدام کنند.

    این بیماری به‎خصوص در طی دوران تحصیل برای والدین دردسر ساز می‎شود؛ زیرا کودک تمرکز کافی برای گوش دادن به درس ندارد و مدام برای بیرون رفتن از کلاس اجازه می‎خواهد. متأسفانه کودکان بیش فعال، لحظه‎ای سر کلاس آرام و قرار ندارند، معمولاً پرحرف هستند و مدام سر کلاس با دوستان خود حرف می‎زنند و این موضوع باعث می‎شود از لحاظ تحصیلی، اُفت محسوسی نسبت به همسالان خود داشته باشند.

    آیا درمانی برای بیش فعالی وجود دارد؟

    متأسفانه درمان سریع و آنی برای ADHD وجود ندارد؛ امّا علائم آن قابل شناسایی و کنترل است. بهتر است والدین پس از کسب اطلاعات دقیق درباره‎ی این بیماری، برنامه تربیتی ویژه‎ای را متناسب با نیازهای فرزند خود، طرح‎ریزی کنند. والدین باید مدرسه و معلمین را در جریان بیماری کودک خود قرار دهند تا با دقت و هوشمندی بیشتری با آنها برخورد کنند. پدر و مادرها باید از تنبیه بدنی کودک، جداً خودداری کنند و با او با محبت رفتار کنند. والدین باید بدانند، کودکان بیش فعال ذاتاً بد نیستند، امّا بدون مصرف دارو و رفتار درمانی نمی‎توانند رفتار خود را کنترل کنند.

    دارو درمانی یکی از روش‌هایی است که در صورت تجویز پزشک، می‎تواند نقش مؤثری در بهبود روند این بیماری داشته باشد. همچنین مطالعات نشان داده است، رژیم‎های غذایی می‎توانند در تسریع طول درمان، تأثیرگذار واقع شوند. پرهیز از مصرف شکر و غذاهای حاوی شیرینی، مانند انواع کیک‎، شکلات، بیسکویت و نوشابه‎های شیرین یکی از این موارد است. رژیم غذایی متناسب برای کودک بیش فعال در حالت ایدهآل، منجر به بهبود عملکرد مغز می‎شود و علائم و ناهنجاریهای مغزی را کاهش میدهد؛ این علائم عموماً با بیحوصلگی و عدم تمرکز کودک در ارتباط هستند.

    متأسفانه یافته‎های دانشمندان، درباره‎ی رژیم‎های متناسب برای کودکان بیش فعال محدود است. با این حال، بسیاری از متخصصان سلامت، معتقدند که آنچه که می‎خورید و می‏نوشید، ممکن است در کاهش یا افزایش برخی علائم مؤثر باشند. ریچارد سون در این باره می‎گوید: «آنچه برای مغز مفید است، احتمالاً برای بیش فعالی خوب است.»

    • مصرف لوبیا، پنیر، تخم مرغ، گوشت و آجیل که منبع خوبی برای دریافت پروتئین هستند در کاهش این بیماری مؤثر است. مصرف پروتئین هنگام صبحانه یا در طول مدرسه برای کودکان بیش فعال مفید است. به نظر می‎رسد، مواد غذایی حاوی پروتئین تمرکز ذهنی را افزایش می‎دهند و عملکرد داروهای بیش فعالی را دوام می‎بخشند.
    • در مقابل مصرف کربوهیدرات‎های ساده در تشدید این بیماری نقش مؤثری دارد. بنابراین تا حد امکان باید از مواد حاوی کربوهیدرات ساده مانند: انواع آب نبات، شربت ذرت، عسل، شکر، محصولات ساخته شده از آرد سفید، برنج سفید و سیب زمینی بدون پوست خودداری کرد.
    • امّا کربوهیدرات‎های پیچیده‎تر برای درمان بیش فعالی مفید هستند؛ مصرف انواع سبزیجات و برخی از میوه‎ها، مانند پرتقال، نارنگی، گلابی، گریپ فروت، سیب و کیوی از این جمله هستند. مصرف این دسته‎ها از مواد، پیش از خواب می‎تواند خواب راحت‎تری را برای کودک به ارمغان بیاورد.
    • مصرف امگا سه برای کودکان بیش فعال توصیه شده است. امگا ۳ در تن ماهی، ماهی قزل آلا و دیگر ماهی‎های سفید سرد، گردو، آجیل برزیلی، و روغن زیتون و کلزا وجود دارد. شما همچنین می‏توانید، مکمل اسید چرب امگا ۳ را مصرف کنید. FDA یک ترکیب امگا را به نام Vayarin به عنوان بخشی از استراتژی مدیریت بیش فعالی تأیید کرده است.
    • بعضی از کارشناسان توصیه می‎کنند که افراد مبتلا به بیش فعالی، روزانه ۱۰۰٪ ویتامین و مواد معدنی مصرف کنند. در مقابل عده‌ای دیگر عقیده دارند، افرادی که در رژیم غذایی خود همگی مواد به‎صورت طبیعی گنجانده شده، نیازی به ویتامین‎های مکمل یا مواد مغذی ندارند. آنها می‎گویند، هیچ شواهدی علمی وجود ندارد که ویتامین‎های مکمل یا مواد معدنی برای همه‎ی کودکان مبتلا به اختلال مفید باشد. در حقیقت چون علائم بیش فعالی از فردی به فرد دیگر متفاوت است؛ بنابراین اگر شما در حال مصرف مکمل هستید، باید در ابتدا با پزشک متخصص مشورت کنید.
    • تحقیقات نشان داده است که برخی از رنگ‏های خوراکی و نگهدارنده‎ها منجر به تحریک این بیماری شده است. بر اساس مطالعات اخیر، آکادمی پزشکی کودکان، با حذف مواد نگهدارنده و رنگ‎های غذایی مصنوعی به ویژه رنگ زرد و قرمز موافقت خود را اعلام کرده است. برخی مطالعات، بیش فعالی را به نگهدارنده بنزوات سدیم مرتبط می‎کنند.
    • بعضی از کودکان پس از خوردن آب‎نبات یا سایر غذاهای شیرین، بیش از حد فعال می‎شوند. البته هیچ مدرکی در این باره وجود ندارد که مصرف این دسته از خوراکی‎ها علت بیش فعالی است. در حقیقت بهترین رژیم غذایی، رژیمی است که غذاهای شیرین نیز در آن سهمی داشته باشند. امّا شما می‏توانید با حذف این دسته از مواد ببینید، علائم بیش فعالی در فرزند شما رو به بهبود است یا خیر.
    • مطالعات نشان داده‎اند که مصرف کافئین ممکن است محرک برخی از علائم بیش فعالی در کودکان باشد. اکثر کارشناسان حتی به عموم مردم توصیه می‎کنند که از مصرف کافئین به میزان زیاد خودداری کنند. بنابراین تا حد امکان کافئین را از رژیم غذایی کودکتان حذف کنید، زیرا کافئین می‎تواند برخی از عوارض جانبی بیش فعالی را تشدید کند.

     

    نویسنده: زینب علی محمد

     

    نظر خود را اضافه کنید.

    ارسال نظر بعنوان میهمان

    0
    نظر شما به سامانه مدیریت ارسال شده است.
    • هیچ نظری یافت نشد
    کلیه حقوق این وب سایت متعلق به کانون سخنوران می باشد.

    Please publish modules in offcanvas position.