سخنوران

     

    aparat

    email

    instagram

    linkdin

     

    tel

    کودکان اوتیسمی نابغه یا کند ذهن؟

     

    اوتیسم نام نوعی اختلال رفتاری- عصبی است که تا دهه‎های پیش، شاید کمتر کسی درباره‎ی آن چیزی می‎دانست؛ امّا با توجه به آمار رو به رشد این بیماری در سال‎های اخیر، علاقه‎مندان بیشتری خواهان کسب اطلاعات در این زمینه هستند.

    طبق آمار رسمی سازمان جهانی بهداشت، در سال 1975 از هر 5 هزار نفر، یک نفر به اوتیسم مبتلا بوده، امّا در سال 2004 این میزان به یک از 166 نفر رسیده و در سال 2014 از هر 42 کودک یک نفر مبتلا به اوتیسم بوده است.

    نشانه‌های اوتیسم چیست؟

     

    اکثر افراد تصور غلطی درباره‎ی کودکان مبتلا به اوتیسم دارند. آنها تصور می‎کنند هر کودک ناتوان و گوشه‌گیری به این بیماری دچار شده است. در صورتی‎که اوتیسم طیف گسترده‎ای از علائم را در خود می‎گنجاند. در گذشته اوتیسم به 5 گروه تقسیم می‎شد؛ امّا امروزه می‏دانیم که اوتیسم نوعی اختلال رفتاری است و طیف‎بندی دارد.

    به‎طور مثال ممکن است فردی تمام علائم را داشته باشد و در طیف شدید اوتیسم باشد، امّا به شکل فردی در خودمانده در جامعه ظاهر شود یا ممکن است فردی تنها مشکل ارتباطی داشته باشد؛ مثلاً نتواند دوست صمیمی داشته باشد و احساسات دیگران را درک کند و در گروه مبتلایان به اوتیسم خفیف دسته‎بندی شود. علائم اوتیسم معمولاً از 9 ماهگی قابل تشخیص است، امّا در 3-2 سالگی کاملاً مشخص می‎شود، مگر در موارد بسیار خفیف که ممکن است در نوجوانی یا جوانی تشخیص داده شود. این علائم در 3 حوزه‎ی کلامی، علایق و رفتارهای تکراری دیده می‎شود. عوامل مختلفی در بروز اوتیسم نقش دارند، امّا مهمترین علت آن توارث است. جهش‎های ژنتیکی در کنار بحث توارث ژن‎ها در بروز این اختلال دخیل است.

    این بیماری هنوز مرموز است و ناشناخته‎های بسیاری در مورد آن وجود دارد. تحقیقات زیادی در این زمینه انجام شده و علل مختلفی مانند: تغذیه‎ی نامناسب در دوران بارداری یا سن والدین یا حتی برخی بیماری‎های دوران نوزادی و ... را در بروز آن دخیل می‏دانند که هیچ یک به‎طور قطعی به‏عنوان دلیل این بیماری ذکر نشده است.

    آمارها حاکی از این مسئله است که در مناطق صنعتی و شهرنشین میزان شیوع اوتیسم بیشتر از مناطق روستایی است. در بیماریهای جدی روانپزشکی کناره گرفتن از شهر و ورود به روستا باعث می‎شود، فرد زندگی بهتری داشته باشد، چون زندگی در شهر به مهارت‎های بیشتری نیاز دارد.

    مکان سنجی، مدیریت زمان و جمعیت زیاد، کار را سخت می‎کند، امّا در روستا ارتباط ساده‎تر است و نیازهای سطحی باعث می‎شود از شدت علائم کاسته شود؛ امّا فراموش نکنیم به هر حال کسانی که در شهر هستند، دسترسی بیشتری به خدمات درمانی دارند و تشخیص بیماری در آنها ساده‎تر است. برخی از علائم اوتیسم به قرار زیر است:

     

     

     

    1. نقص در بیان

    به لحاظ کلامی، کودک مبتلا به اوتیسم دچار نوعی تاخیر و درنگ در صحبت کردن است. یک کودک طبیعی در یک سالگی، می‎تواند تک واژه بگوید و در 1.5 سالگی 3-2 کلمه را باهم ترکیب کند، امّا کودک مبتلا به اوتیسم یا قادر به سخن گفتن نیست یا در مقایسه با سنش دچار تأخیر در گفتار است؛ اگر هم کلمه‎ای بیان کند، مفهومی از آن برداشت نمی‎شود و تنها کلام دیگران را اکو می‎کند.

    متأسفانه برخی از والدین هستند که اوتیسم فرزندشان را انکار می‎کنند. آنها می‎گویند: «فرزند من مبتلا به اوتیسم نیست، زیرا با وجود کم سن و سالی می‎تواند جملات طولانی را ادا کند؛ این در حالی است که برخی کودکان مبتلا به اوتیسم عادت دارند که طوطی‎وار کلمات و جملات اطرافیان را تکرار کنند. در حقیقت تکرار جملات پیچیده به معنای هوش کودک نیست؛ بلکه نشان از نقص کودک در شناخت محیط پیرامون اوست.

    1. عدم شناخت نسبت به ایگو (خود)

    در حالت طبیعی، هنگامی‎که کودک نسبت به "من" یا آنچه متعلق به "من" است شناخت پیدا کند، دیگر از "نام خود" برای بیان خواسته‎هایش استفاده نمی‎کند. این شناخت در کودک، عموماً از سن سالگی به بعد رخ می‎دهد. در حالی که کودک مبتلا به اوتیسم شناختی از "من" ندارد و خود را با نام صدا می‎زند؛ مثلاً می‎گوید: «به علی آب بدهید!» یا در درجه‎ی بعدی ممکن است، کودک ضمایر را هم اشتباهاً در جمله‎ی خود بکار ببرد. این رفتار قطعاً زنگ خطری برای پیگیری بیماری کودک از سوی والدین است.

    1. ضعف در برقراری ارتباط

    کودک مبتلا به اوتیسم حتی اگر کلام داشته باشد، نمی‎تواند درست ارتباط برقرار کند و گفتارش جهت‎دار نیست. ممکن است محتوای کلام با سنش متناسب نباشد یا بدون توجه به صحبت‎های دیگران، فقط در مورد علایق خود صحبت کند. در واقع کودک مبتلا به اوتیسم نمی‎تواند، تبادل اطلاعات کند. این کودکان به لبخند یا خستگی دیگران توجهی ندارند و نمی‎توانند نوبت را رعایت کنند. آنها رابطه‎ای یک‎سویه برقرار می‎کنند و به کنش طرف مقابل بی‎توجه هستند.

    1. به کارگیری واژه‎سازیهای غلط به ‎صورت دائمی

    ممکن است خلق واژگان جدید به شکل بازی در کودکان عادی هم دیده شود، امّا جایگزین کردن همیشگی واژه‎ها، مختص مبتلایان به اوتیسم است. مثلاً کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است همیشه به "باب اسفنجی"، "بنگی" بگوید.

    1. تمرکز و توجه طولانی روی یک بازی خاص

    کودک در حالت طبیعی نمی‎تواند به مدت طولانی روی موضوعی تمرکز کند؛ یعنی تمرکز بلند مدت ندارد. به‎طور مثال ممکن است 5 دقیقه با یک وسیله بازی کند و بعد آن را رها کند و سراغ بازی دیگری برود. کودک طبیعی چون محرک‎های مختلف را آزمایش می‎کند، روند رو به رشد و پیشرفت دارد، امّا کودک مبتلا به اوتیسم ساعت‎ها، یک بازی را به ‌صورت بی‏وقفه انجام می‎دهد.

    1. تماشای وسایل قابل چرخش به مدت طولانی

    این کودکان به چرخیدن یا به وسایلی که می‎چرخند، مثل پنکه و لباسشویی علاقه‎مند هستند و ممکن است ساعت‎ها خود را با تماشای آنها سرگرم کنند. ممکن است زنجیری را تکان دهند یا به موسیقی‎های ثابت واکنش و علاقه‎ی شدید نشان دهند.

    1. علاقه‎مندی به بازیهای خاص

    این کودکان بازی‎های تخیلی ندارند. کودکان از 1.5 تا 2 سالگی وارد بازیهای نمادین می‎شوند؛ مثلاً ممکن است از یک تکه پازل به عنوان لیوان چای استفاده کنند یا عروسک‎شان را روی پا بگذارند و تکان دهند. این بازی‎ها به رشد طبیعی کودک کمک می‎کند، امّا مبتلایان به اوتیسم این توانایی را ندارند. آنها با اسباب بازیها آنگونه که باید بازی نمی‎کنند؛ مثلاً ممکن است به جای راه بردن ماشینهای اسباب بازی روی زمین، آنها را پشت هم بچینند و قطار کنند.

    1. عدم برقراری ارتباط چشمی

    در موارد متوسط تا شدید، این کودکان ارتباط چشمی ندارند، امّا در موارد خفیف فقط ارتباط کلامی برقرار نمی‎کنند.

    1. نمایاندن نبوغی خاص در برخی مسائل

    متأسفانه دو سوم کودکان مبتلا به اوتیسم کم‎توان ذهنی هستند و یک سوم آنها هوش معمولی دارند. تحقیقات نشان داده که این کودکان در برخی مسائل نبوغی خاص دارند. مثلاً ممکن است، علاقه‎ی خاصی به سیاره‎ها داشته باشند و با کمترین تلنگری اطلاعاتی را در این زمینه حفظ کنند و اگر در جمع قرار بگیرند در مورد آن صحبت کنند.

    1. عدم توانایی در همذات‎پنداری

    کودک مبتلا به اوتیسم درک کاملی از احساسات دارد. او می‏تواند مادرش را بغل کند و ببوسد یا دلیل گریه‎اش را جویا شود، امّا در سنین بالاتر که انتظارها از او بیشتر می‎شود، ممکن است در این زمینه دچار مشکل شود. کودک مبتلا به اوتیسم توانایی ذهن‎خوانی ندارد؛ نمی‎تواند به محیط توجه کند یا خود را جای دیگران بگذارد و احساسات دیگران را درک کند.

    1. تفکر انتزاعی در آنها وجود ندارد

    تفکر انتزاعی، تفکر پیچیده‎ای است که با رسیدن به دوره‎ی نوجوانی کامل می‎شود. یک فرد عادی در نوجوانی می‎تواند، متوجه ضرب‎المثل‎ها و کنایه‎ها شود، امّا یک نوجوان مبتلا به اوتیسم، چنین درکی ندارد. آنها نمی‎توانند از مسائل نتیجه بگیرند و همین موضوع بر ارتباطات آنها تأثیرگذار است.

    1. ضعف در یکپارچگی حسی

    این کودکان یکپارچگی حسی ندارند؛ یعنی در برخی از آنها آستانه‎ی درد بسیار بالا و در برخی پایین است. بعضی از آنها گاهی متوجه سوختگی‎های شدید نمی‎شوند و برخی با کوچکترین ضربه درد شدیدی را حس می‎کنند. این موضوع درباره‎ی اصوات نیز صادق است؛ گاهی کودک صداهای بسیار آهسته را می‎شنود و به آن توجه دارد در حالی که متوجه صداهای بلند مثل صدای زنگ در نمی‎شود.

    آیا اوتیسم قابل درمان است؟

    متأسفانه برخی از والدین از این حقیقت که کودکشان دچار اوتیسم شده طفره می‎روند، امّا با این کار، فقط کودکشان را از دوران طلایی درمان محروم میکنند؛ در صورتی که اگر آموزشهای لازم، در زمان مناسب به کودکشان ارائه شود، احتمال طبیعیتر شدن رفتارها وجود دارد.

    البته مواردی نیز وجود دارد که به علت تخفیف بیماری، اوتیسم را در نوجوانی و جوانی تشخیص می‎دهند. در این شرایط چون مهارت‎ها شکل یافته، دیگر نمی‏توان آن را به صورت جدی تغییر داد.

    سن طلایی درمان اوتیسم تا قبل از 5 سالگی است. هرچه در سن پایین‎تری اختلال تشخیص داده و بازتوانی‎ها شروع شود، احتمال طبیعی شدن بیشتر است، امّا باید بپذیریم که این کودکان همیشه تا حدودی با سایر همسالان خود متفاوت هستند.

    برای درمان این کودکان، داروهای شیمیایی و حتی رژیم‎های غذایی فراوانی وجود دارد. مکمل B6، امگا 3 و حتی رژیم‎های بدون گلوتن یا پرپروتئین گاهی برای این کودکان توصیه می‎شود، امّا هیچ یک تأثیر فوق‎العاده‎ای ندارند.

    اگر علائم شدید باشد، مثلاً کودک خنده‎های بی مورد یا حرکت‎های کلیشه‎ای یا تشنج و رفتارهای مازوخیستی داشته باشد، داروهایی برای حذف و طبیعی شدن رفتار او تجویز می‎شود که مؤثر هم است.

     

    آیا کودکان اوتیسمی می‎توانند در مدرسه حضور یابند؟

    بسیاری از کودکان که به اوتیسم خفیف مبتلا هستند، به مدارس عادی راه پیدا می‎کنند و این موضوع می‎تواند کمک شایان توجهی در درمان بیماری آنها باشد، زیرا حضور آنها در کنار کودکان دچار اوتیسم که علائم شدید دارند، می‎تواند باعث بروز رفتارهای کلیشه ای در آنها شود.

    در مدارس عادی، حضور یک معلم رابط مخصوصاً برای کودک کم‎توان کمک کننده است. برخی از این کودکان، حافظه‎ی خوبی دارند، امّا متاسفانه باید بپذیریم که ممکن است مورد آزار و اذیت همسالان خود نیز قرار گیرند.

     

    نویسنده: زینب علی محمد

     

    (امتیاز 5 از 1 رای)

    نظر خود را اضافه کنید.

    ارسال نظر بعنوان میهمان

    0
    نظر شما به سامانه مدیریت ارسال شده است.
    • هیچ نظری یافت نشد
    کلیه حقوق این وب سایت متعلق به کانون سخنوران می باشد.

    Please publish modules in offcanvas position.